حکایت چنان شنودم که پیری صد ساله گوژپشت  ، سخت دو تا گشته و برعکازه ای تکیه کرده همی رفت . جوانی به تماخره وی را گفت : (( ای شیخ ، این کمانک به چند خریده ای ؟ تا من نیز یکی بخرم .))

پیر گفت : (( اگر صبر کنی و عمر یابی خود رایگان به تو بخشند ، هر چند بپرهیزی)).         

اما با پیر نه برجای منشین که صحبت جوانان برجای بهتر که صحبت پیران نه بر جای . تا جوانی جوان باش ، چون پیر شدی پیری کن .

که در وقت پیری جوانی نزیبد چنان که جوانان را پیری کردن نزیبد . پیر که جـوانی کند در هزیمت بوق زدن باشد چنان که من در زاهدی گویم :

چون بوق زدن باشد در وقت هزیمت            مردی که جــوانی کند اندرگه پیری

و پیر رعنا مباش که گفته اند که پیر رعنا بتر و بپرهیز از پیران ناباک . انصاف پیری بیش از آن بده که انصاف جوانی ،که جوانان را اومید پیری بود و پیران را جز به مرگ اومید نباشد و جز به مرگ اومید داشتن وی محال باشد از آن که چون غله سپید گشت اگر ندروند خود بریزد و همچنین میوه که پخته گشت اگر نچینند خود از درخت بیوفتد چنان که من گفته ام :

گر بــر سر مــاه برنهی پایـه تخت            گر همچو سلیمان شوی از دولت و بخت

چون عمر تو پخته گشت بر بندی رخت      کان میــوه که پخته شد بیفتد زدرخت

و چنان دان که تو را نگذارند که همی باشی ، چون حواس های تو از کار بیفتد در بینایی و در گویایی و در شنوایی و در بویایی و در لمس و ذوق همه بر تو بسته گردد.نه تو از زندگانی خویش شاد باشی و نه مردم از زندگانی تو و بر مردمان وبالی گردی . پس مرگ از چنان زندگانی به .

اما چون پیر شدی از محال جوانی دور باش که هر که به مرگ نزدیک تربود باید که از محال جوانی دورتر بود . مثال عمر مردمان چون آفتاب است و آفتاب جوانان در افق مشرق بود و آفتاب پیران در افق مغرب و آفتاب که در افق مغرب بود فرو رفته دان چنان که من گفته ام :

کیکاووس ، ای در کف پیری شده عاجز     تدبیر شدن کن تو که شصت و سه درآمد

روزت به نماز دگر آمد به  همــه حال        شب زود در آید که نمــاز دگر آمـد

و از این هم نباید که پیر به عقل و فعل جوانان باشد و بر پیران همیشه به رحمت باش که پیر بیماری است که کس به عیادت وی نرود و پیری علتی است که هیچ طبیب داروی آن نداند الا مرگ از آنچه پیر از رنج پیری نیاساید تا نمیرد و همه علتی که به مردم رسد اگر نمیرد اندر آن علت هر روز اومید بهتری بود مگر علت پیری که هر روز بتر بود و امید بهتری نبود . از آن که در کتابی خواندم که :مردم تا سی و چهار ساله هر روز بر زیادت باشد به قوت و ترکیب و پس از سی و چهار ساله تا به چهـل سال همچنان بپاید ، زیادت و نقصان نکند چنان که آفتاب میان آسمان رسد ، بطیءالسیر بود تا فرو گشتن و از چهل سالگی تا پنجاه سالگی هر سالی در خویشتن نقصانی بیند که پار ندیده باشد و از پنجاه سال تا به شصت سال هر ماه در خویشتن نقصانی بیند که در ماه دیگر ندیده باشد و از شصت سال تا هفتاد سال هر هفته در خویش نقصانی بیند که هفته دیگر ندیده باشد و از هفتاد سال تا هشتاد سال هر روز در خود نقصانی بیند که دی ندیده باشد و اگر از هشتاد برگذرد هر ساغتی دردی و رنجی بیند که در ساعت دیگر ندیده باشد .                                                                       

و حد عمر چهل سال است چون چهل سال تمام شد بر نردبان پایه دیگر راه نیست ، همچنان که بر رفتی فرود آیی ، بی شک باز آن جای بایدت برفتن که فرود آمدی . پس بخشودنی کسی باشی که در هر ساعت دردی و رنجی بدو رسد .                             

                                                      قابوسنامه ، قابوس وشمگیر 

باتشکر از نادر پیلوایه که این حکایت ادبی خوب را برایمان ارسال کرده