مجله الکترونیکی گلچین های روز
مجله الکترونیکی گلچین های روز پزشکی اراک
فهرست :
آیا با تو خوشبخت می شوم ؟! ( ویژگی های شخصیتی همسر كه در زندگی تاثیر گذارند(
برای داشتن روحیه شاد و جسمی سالم صبحانه را فراموش نکنید
ناگفتههای تحول شخصیت
نخوردن صبحانه ضریب هوشی كودكان را كاهش میدهد
قاعدگی زودرس نقشی در چاقی دختران ندارد
رژیم لاغری با لبنیات
بدون شیر، چگونه زندگی می کردیم؟
اختلالهای مصرف الكل
دلیریوم
کودکان چاق همانند افراد بالای ۴۵ سال درخطر بیماریهای قلبی عروقی قرار دارند
مطلب روز
آیا با تو خوشبخت می شوم ؟! ( ویژگی های شخصیتی همسر كه در زندگی تاثیر گذارند(
جفری اچ لارسن (Jeffry H Larson) كارشناس مسایل خانواده می نویسد: طی پنج سال گذشته به بررسی و مرور نتایج ۶۰ سال تحقیق درباره عواملی پرداخته ام كه به تشكیل یك زندگی مشترك رضایت بخش و استوار می انجامد.
این بازخوانی نشان می دهد كه ویژگی های شخصیتی خاصی وجود دارند كه می توان آن ها را قبل از ازدواج شناسایی كرد و از طریق آن ناموفق بودن یك ازدواج را پیش بینی نمود.
حالا باید ببینیم این خصوصیات چه هستند و چه افرادی در فهرست «كسانی كه نباید با آن ها ازدواج كرد» قرار می گیرند.
تحقیقات نشان داده است كه اگر شخصی بیش از حد افسرده، كمرو، مضطرب، متخاصم، تكانشی (كسی كه بدون فكر كردن عمل می كند) و یا در برابر فشارهای روحی آسیب پذیر باشد، برای ازدواج شخص مناسبی به نظر نمی رسد، ضمن این كه در چنین مواردی این فرد باید روان درمانی شود.
در فهرست زیر به چند موقعیت و چند نوع از افرادی كه دارای ویژگی های نه چندان مثبت هستند، اشاره شده است و البته بهترین توصیه در چنین شرایطی، ازدواج نكردن است!
▪ اگر یكی از شما به طور خستگی ناپذیری چنین سوالاتی را مطرح می كند:
«مطمئنی كه دوستم داری؟» یا «واقعاً برایت اهمیت دارم؟» (تیپ تأیید خواه)
▪ اگر زمانی كه با هم هستید بیشتر وقت شما به جر و بحث و مخالفت می گذرد. (رابطه عشق-تنفر)
▪ اگر با وجود این كه زمان بسیاری را با هم می گذرانید، واقعاً یكدیگر را به عنوان یك فرد نمی شناسید یا با افكار یكدیگر ارتباط برقرار نمی كنید.
▪ اگر با پدر و مادر خود رابطه خوبی ندارید و همسر آینده شما «درست شبیه» این والد نامطلوب شما است.
▪ اگر دلیل ازدواج شما، یافتن كسی است كه برایتان «مادری» یا «پدری» كند.
▪ اگر احساس می كنید كه تصمیم به ازدواج از طرف پدر یا مادر همسر آینده تان به شما تحمیل شده است.
▪ اگر مدام جملاتی مانند این در سرتان می چرخد: «شاید همه چیز بعد از ازدواج درست شود»
▪ اگر فرد مورد نظرتان می خواهد كه همه دوستان قدیمی خود را ترك كنید و یك زندگی اجتماعی تازه برپا كنید. (تیپ مالكیت طلب)
▪ اگر او همه تصمیم های مهم در رابطه با شما را به تنهایی اتخاذ می كند و شما از این كار او بسیار ناخشنودید. (تیپ فرمانده)
▪ اگر او بارها «از كوره در می رود» و در كنترل خلق و خوی خود ناموفق است.
▪ اگر احساس می كنید برای ازدواج، توسط فرد مورد نظرتان تحت فشار قرار گرفته اید.
▪ اگر این فرد شما را از نظر روحی و عاطفی آزار می دهد.
▪ در نهایت سه توصیه برای شما دارم كه می توانند در جلوگیری از ازدواج با چنین ویژگی هایی مفید باشند:
۱) بیاموزید كه این ویژگی ها را در خود و دیگران تشخیص دهید و تا حد امكان قبل از ازدواج، درپی درمان آن باشید. به خاطر داشته باشید كه ازدواج مشكلات شخصیتی را حل نمی كند كه هیچ، در بسیاری از موارد آن ها را شدیدتر هم می كند.
۲) در سن پایین ازدواج نكنید.
۳) قبل از ازدواج به خوبی با شخص مورد نظر خود آشنا شوید.
12 روش آسان برای جلوگیری از سرماخوردگی
درمان واقعی سرماخوردگی و آنفولانزا ناشناخته است. به همین دلیل باید گفت که پیشگیری از این امراض باید هدف اصلی شما باشد. روش کنشگرایانه دردفع سرما خوردگی و آنفولانزا می تواند زندگی سالم تری را به فرد هدیه کند.
موثرترین روش پیشگیری استفاده از واکسن آنفولانزا است که البته روش طبیعی برای مقابله نیست ولی به طور موثر عمل می کند،سایر روش ها و استراتژی های موثر در این زمینه عبارتند از:
1- دستان خود را بشویید: اغلب ویروس های سرما خوردگی و آنفولانزا از طریق تماس مستقیم پخش می شود. افراد مبتلا به سرما خوردگی ، اغلب جلوی عطسه و سرفه خود را با دست می گیرند و بعد به تلفن، کیبورد، لیوان و....دست می زنند. ویروس ها برای ساعت ها و حتی هفته ها زنده هستند و با تماس فرد دیگری ویروس انتقال می یابد. بنابر این توصیه می شود که اغلب دستان خود را بشویید. اگر محلی برای شستن دست ها نیافتید برای چند دقیقه محکم دست ها را به هم بمالید. این کار باعث می شود که اغلب ویروسهای سرماخوردگی از بین برود. یا می توانید از مواد الکلی برای پاکسازی دست استفاده کنید.
2- جلوی عطسه وسرفه خود را با دست نگیرید: این کار باعث می شود که ویروس ها به دست بچسبد و نهایتا در اثر تماس های مکرر به افراد دیگر منتقل شود. برای گرفتن عطسه و سرفه از دستمال استفاده کنید و بعد از استفاده بلا فاصله آن را دور بیاندازید. اگر دستمالی نیافتید ، تنها کافی است که هنگام عطسه و سرفه سر خود را به طرفی بچرخانید که کسی نباشد و در هوا عطسه کنید.
3- به صورت خود دست نزنید: ویروس های آنفولانزا و سرماخوردگی از طریق چشم ، بینی و دهان وارد بدن می شود. دست زدن به صورت مهم ترین عامل سرماخوردگی در بچه ها است. سپس به همین ترتیب به والدین انتقال می یابد.
4- به اندازه کافی مایعات بنوشید: آب باعث پاکسازی سیستم بدن می شود و سموم را دفع می کند. به طور کلی یک فرد بالغ روزانه تقریبا 8 لیوان آب نیاز دارد. اما چگونه می توان مطمئن شد که بدن آب کافی دارد؟ اگر رنگ ادرار شفاف بود بدین معنا است که آب بدن کافی است و اگر زرد تیره بود دال بر نیاز بدن به آب بیشتر است.
5- از حمام آب گرم یا سونا استفاده کنید: محققان به درستی نقش اصلی این روش در پیشگیری از سرما خوردگی را کشف نکرده اند. اما مطالعه ای ثابت کرده است که درصد ابتلا به سرما خوردگی در افرادی که دو بار در هفته از سونا استفاده می کنند ، نصف بقیه افراد است. شاید در سونا هوای گرم تر از 80 درجه استنشاق شود که نقش مهمی در از بین بردن ویروس های سرماخوردگی دارد.
6- هوای تازه استنشاق کنید: دریافت مقدار کافی از هوای تازه ،به خصوص زمانی که هوا سرد است و سیستم گرما زای منزل باعث خشک شدن سیستم درونی و آمادگی برای جذب ویروس می شود ، لازم است.همچنین باید اعتراف کرد که در هوای سرد، اغلب افراد بیشتر درون مکان های بسته به سر می برند و مسلما ویروس ها در مکان های پرازدحام و خشک بیشتر است.
7- به طور مرتب تمرینات ایروبیک انجام دهید: این نوع ورزش باعث می شود که سرعت قلب در خونرسانی افزایش یابد. تنفس را سریع تر می کند و اکسیژن رسانی به خون را ارتقا می بخشد و تعریق را افزایش می دهد. این گونه ورزش ها سلولهای دفاعی بدن را افزایش می دهد.
8- از غذاهایی تناول کنید که حاوی فیتوشیمیای ها است: فیتو به معنای گیاه است. مواد شیمیایی طبیعی در گیاهان به اندازه کافی حاوی ویتامین است. پس بهتر است به جای استفاده از قرص ویتامین، سبزیجات و میوه جات سبز تیره، قرمز و زرد بخورید.
9- ماست بخورید: مطالعه ای ثابت کرده که خوردن یک فنجان ماست کم چرب در هر روز احتمال ابتلا به سرما خوردگی را 25% کاهش می دهد. محققان تصور می کنند که باکتری های سودمند موجود در ماست سیستم دفاعی بدن را وادار به تولید موادی می کند که علیه بیماری ها اقدام نمایند.
10- سیگار نکشید: آمار ها نشان می دهد که افراد وابسته به سیگار مبتلا به سرما خوردگی شدید می شوند و بعلاوه توالی ابتلا در این افراد بیشتر است. حتی قرار گرفتن در معرض دود سیگار به طور بارزی سیستم ایمنی را ضعیف و نابود می کند. دود سیگار باعث خشک شدن مجاری بینی و فلج شدن مژه های مجاری تنفسی می شود. این مژه ها در سراسر مجاری تنفسی وجود دارد و با حرکت موجی خود ، ویروس ها را به بیرون از بدن هدایت می کنند. محققان مدعی هستند که 1 سیگار می تواند به مدت 30 تا 40 دقیقه مژه ها را فلج می کند.
11- الکل مصرف نکنید: الکل به طرق مختلفی باعث نابودی سیستم ایمنی بدن می شود. مصرف کنندگان افراطی الکل اغلب مستعد عفونت های اولیه هستند که مسلما مشکلاتی به همراه خواهد داشت. الکل همچنین باعث از بین رفتن آب بدن می شود.
12- استراحت کنید: استراحت کردن باعث تقویت سیستم ایمنی می شود. در حالت آرام و راحت اینترلوکین- پیشگام سیستم ایمنی در مبارزه با ویروس های سرما خوردگی و آنفولانزا – در خون افزایش می یابد. پس سعی کنید ، قرار گرفتن در وضع آرام و خوشایند و راحت را به خود آموزش دهید و به مدت چند ماه هر روز 30 دقیقه این وضعیت را ایجاد کنید. مسلما بعدها متوجه تاثیرات مثبت آن خواهید شد
کشف پروتئین پیشگیری از پیری
پژوهشگران ژاپنی وابسته به دانشگاه "توهوكو"، موفق به كشف پروتئینی شدند كه می تواند نقش مفیدی درپیشگیری از پیر شدن سلول ها داشته باشد.
آنها در آزمایش های خود به این دستاورد رسیدند كه اگر پروتئینی كه از سوی ژن "P 53" بازدارنده سرطان ساخته می شود، با پروتیین دیگری به نام "Bach 1" تركیب گردد، از پیر شدن سلول جلوگیری می شود.
پژوهشگران ژاپنی می گویند: هنوز تا رسیدن به استفاده عملی از این دستاورد زمان زیادی باقی است، اما این امیدواری وجود دارد كه در آینده با بهره گیری از این دستاورد بتوان دارویی برای پیشگیری از سرطان و پیری تولید كرد.
به گفته پژوهشگران "P 53" دارای دو عملكرد است كه یكی از آنها كمك به پیر كردن سلول و دیگری پیشگیری از رشد سلول سرطان است.
پژوهشگران در آزمایشی كه بر روی موش انجام دادند، متوجه شدند كه در سلول طبیعی سالم، پروتیین "Bach 1" در فعالیت ژن "P 53" اختلال ایجاد می كند.
پژوهشگران افزودند: آنها به این دستاورد نیز رسیدند كه در موشی كه كار پروتیین "Bach 1" دچار اختلال شده، پیری سلول های رو به پیشرفت رفته است
برای داشتن روحیه شاد و جسمی سالم صبحانه را فراموش نکنید
صبحانه باید حداقل 20 درصد از انرژی روزانه را فراهم نماید. این در حالیست كه اغلب به دلیل عدم آشنایی با اهمیت این وعده غذایی، یا ازآن صرفنظر می شود و یا مفید ومغذی تهیه نمی شود.
مصرف صبحانه باعث افزایش قدرت تمركز، توجه و تامین انرژی روزانه می شود و توانایی ذهنی و كاركرد فردی را بالا می برد.
خوردن یك وعده صبحانه كامل به دلیل تامین نیازهای غذایی باعث كنترل وزن و پایین آمدن سطح كلسترول خون می شود، ناراحتی های گوارشی را از بین می برد و جذب ویتامین ها را افزایش می دهد.
نخوردن صبحانه باعث می شود درطول روز بخصوص نزدیك ظهر و ناهار، فرد دچار گرسنگی شدید شده و حجم بیشتری ازغذا را دریك وعده غذایی مصرف نماید و از آن جایی كه غذاهای وعده ناهار اغلب پرچربی و پركالری است، بنابر این عواقب بعدی را به دنبال خواهد داشت.
اغلب دیده شده كسانی كه صبحانه نمی خورند، نیم چاشت روزانه خود را با غذاهای پركالری وكم اهمیت همچون بیسكویت، پفك، شكلات و چیپس وغیره پر می كنند كه این امر علاوه بر خطرات ذكرشده باعث چاقی وسرطان نیزمی شود.
تهیه یك صبحانه خوب و مناسب نیاز به آگاهی و برنامه ریزی دارد. شما به عنوان یك عضو خانواده می توانید در این زمینه مطالعه و لیستی از مواد مغذی را تهیه و در اختیار اعضای خانواده قراردهید.
چیدن میز صبحانه یا سفره می تواند به تحریك ذائقه كمك كند. ازمواد غذایی متنوع ورنگی ومیوه های فصل كمك بگیرید.
- برای آمادگی لازم جهت صرف یك صبحانه كامل، لازم است شام را زود مصرف كنید تا درهنگام صبح احساس گرسنگی كامل داشته باشید.
- زودتر ازخواب بیدار شوید وبه نرمش های معمول بپردازید. كمی آب میوه مصرف كنید و زمان لازم برای صرف صبحانه را درنظر بگیرید.
- صبحانه را با آرامش و فارغ از دغدغه هایی چون دیركرد وقت و زمان سرویس اداری ویا ساعت اداری میل كنید.
- در هنگام صبحانه به برنامه رادیویی مورد علاقه خود گوش دهید، با اعضای خانواده صحبت كنید و از بیان و یادآوری آنچه نشاط را از شما دور می كند خودداری نمایید.
- از خوردن غذاهای كافئین دار مانند چای، قهوه و كاكائو درهنگام شب خودداری كنید.
- ازخوردن غذاهای سنگین وپرچرب درهنگام شام خودداری كنید زیرا این كار اشتهای شما را كور می كند.
- از تماشای تلویزیون یا فكركردن به كار و مسوولیت های روزانه خودداری كرده و صرفا به آنچه میل می كنید توجه نمایید. به یاد داشته باشید دغدغه واسترس مانع جذب مواد مفید ومغذی می شود و میزان جذب چربی بدن را بالا می برد.
- هنگام صبحانه قبل وبعد ازآن مطلقا سیگار نكشید.
- مواد مغذی و پركالری وانرژی زا درگروه صبحانه جای می گیرد. شما بسته به ذائقه و وضعیت مزاجی خود می توانید ازاین مجموعه وسیع، تعدادی را انتخاب ودررژیم غذایی خود بگنجانید.
- شیر یكی از این مواد لازم است زیرا شیر حاوی مواد معدنی، كلسیم فسفر و ویتامین هاست و برای رشد استخوان و استحكام آن مفید است. اگرشیر به مزاج شما سازگارنیست و موجب به هم ریختگی دستگاه گوارش یا كورشدن اشتهای شما می شود، می توانید آن را در وعده های دیگر یا میان وعده ها مصرف كنید. دیگر محصولات لبنی همچون خامه پنیر و حتی ماست هم می تواند جایگزین شیر شود.
- اگر به غذاهای سنتی علاقه دارید، می توانید فرآورده های شیری مانند فرنی، شیربرنج را به رژیم غذایی خود بیافزایید.
- ازتركیبات شكلات صبحانه یا ارده و شیر یا غذاهای ساده سنتی تخم مرغ، لوبیا چیتی، عدسی، حلیم و. غیره استفاده كنید.
- درمورد نان حساس باشید یكی از نان های كامل سنتی نان سنگك است زیرا تمامی مراحل عمل آوری و خمیر و پخت آن مطابق روش استاندارد است و استفاده ازآن بر سایرنان ها ترجیح دارد. نان های فانتزی یا ماشینی نیز مناسب وخوب است. امروزه تنوع این نان ها بسیار زیاد است وشما می توانید ازنان هایی با آرد غلات متفاوت همچون ذرت، جو دوسر، جو و... استفاده كنید.
ناگفتههای تحول شخصیت
آقای دکتر! در گفتگوهای روزمره به شوخی یا در دعواهای زن و شوهری به صورت کاملا جدی شاهد رد و بدل شدن جملاتی مانند «تو درست بشو نیستی»، «تو تغییر نمیکنی» و... هستیم. آیا واقعا ما تغییرناپذیر هستیم؟
وقتی میگوییم تو تغییر نمیکنی، منظورمان این است که ویژگیهای شخصیتی فرد مقابل قابل تغییر نیست.
اصولا شما شخصیت را چگونه تعریف میکنید؟ اینکه میگوییم فلانی با شخصیت یا بیشخصیت است یعنی چه؟
شخصیت مجموعهای از ویژگیهای گوناگون است. که این ویژگیها در هر فردی به طور ثابت وجود دارد و موجب میشود که این فرد در موقعیتهای متعدد و برخوردهای اجتماعی خود با دیگران یک نوع عکسالعمل خاصی از خود نشان دهد و این رفتار منحصر به آن فرد است و اغلب هم ثابت است. یعنی اینکه وقتی یک ویژگی شکل گرفت، فرد آن ویژگی را بروز میدهد و ثابت میماند. این ویژگیهای شخصیتی موجب تمایز افراد میشود. در برابر یک اتفاق مشخص برای مثال از دست دادن نزدیکان هر کسی یک نوع عکسالعمل از خود نشان میدهد. یک نفر ممکن است بیتفاوت باشد، یک نفر ممکن است خشمگین شود یا به فکر فرو رود. این ویژگیهای شخصیتی ما است که تعیین میکند مشکلات خود را چگونه حل کنیم. برای مثال میگویند فردی درونگرا یا برونگرا است. یا میگویند فلانی بیخیال و خونسرد است یا زیاد غصه میخورد يا حرکات نمايشي دارد يا داراي سوءظن و بدبيني است. ما با اين صفات در حال تعريف ويژگيهاي شخصيتي فرد هستيم.
در صحبتهايتان گفتيد که وقتي شخصيت يک فرد شکل گرفت، آن شخصيت ثابت ميماند. حال پرسش من اين است که براي مثال همانطور که ميگوييم در 18 سالگي صفحات رشد استخوان بسته ميشود و قد فرد افزايش نمييابد، ميتوانيم بگوييم که در چه سني شخصيت شکل میگیرد و پس از آن تغییری رخ نخواهد داد و چه زمانی میگوییم که شخصیت یک فرد شکل گرفته است؟
برخی از مکاتب معتقدند که پروسه یادگیری و تغییر تا آخر عمر وجود دارد اما نوع آن فرق میکند. برای مثال مدل شخصیت ما در کودکی یا نوجوانی یک نوع است و در جوانی و میانسالی و پیری به شکل دیگری است. همه ما میدانیم با افزایش سن، فرد پختگی بیشتری پیدا میکند. افراد جوان سرعت بیشتر و افراد مسن دقت بیشتری دارند. بنابراین مشاهده میکنیم که به مرور زمان شخصیت افراد دستخوش تحولاتی میشود. برای مثال افراد ضداجتماعی که با مشخصاتی مانند دروغگویی، دزدی، فرار از مدرسه، بیرحمی، زیرپاگذاشتن قوانین، انجام رفتارهای خشونتآمیز، تخریب اموال عمومی و ... شناخته میشوند بیشتر در سنین جوانی دیده میشوند و به مرور زمان این ویژگیها در آنها کمتر میشود.
شخصیت افراد تحت تاثیر چه عواملی شکل میگیرد؟
در شکلگیری شخصیت هر فرد سه مؤلفه موثر وجود دارد. مؤلفه اول وراثت است. به این معنی که خیلی از خصوصیات ما از والدین و نیاکان ما از طریق ژن منتقل میشود. مؤلفه دوم عوامل محیطی و تربیتی هستند و به نوع تربیت خانواده برمیگردد. برای مثال وقتی پدر به فرزندش میگوید که اگر زنگ زدند نگو من خانه هستم، خود به خود فرزندش دروغ گفتن را یاد میگیرد. یا وقتی کلاهبرداری میکند، فرزندش نیز کلاهبرداری را یاد میگیرد. مؤلفه سوم نیز مسایل اجتماعی هستند. یعنی اینکه ممکن است یک رفتار در یک جامعه پسندیده باشد و تقویت شود و همان رفتار در یک جامعه دیگر مورد نکوهش و سرزنش قرار گیرد.
پس اینکه میگوییم «فلانی به باباش رفته است» یک سخن دارای ریشه علمی است؟
بله. تاثیر پدر هم از طریق وراثت و ژنهایی است که به فرزندش منتقل میکند و هم از طریق تاثیری که در تربیت او دارد. بعضی مواقع مشاهده میکنیم که برای مثال فردی که در بدو تولد پدرش را از دست داده، دارای رفتاری مشابه پدرش است.
تاثیر محیط و تربیت خانوادگی بر شکلگیری ویژگیهای شخصیتی بیشتر است یا وراثت و ژنتیک؟
اینکه تاثیر کدام بیشتر است، یک موضوع خیلی پیچیده است. برخی عقیده دارند که این ژنتیک افراد است که عمده شخصیت آنها را میسازد. برخی نیز معتقدند که با تربیت صحیح میتوان حتی افرادی را که دارای ویژگیهای ژنتیکی منفی هستند به طور درست تربیت کرد و از آنها یک شخصیت سازگار بار آورد. برای مثال سعدی در بوستان میگوید: «تربیت نااهل را چون گردکان بر گنبد است» به این معنی که تربیت برای افراد نااهل بیفایده است و مانند گردویی میماند که بر سر گنبد قرار دهیم و دایم لیز میخورد و پایین میافتد و از سوی دیگر سعدی یک فصل از کتاب بوستان خود را به آداب تربیت اختصاص میدهد و سخن خود را نقض کرده و بیان میکند که شخصیت افراد را میتوان شکل داد بنابراین در اثر یک تعامل خیلی نزدیک عوامل وراثتی و ژنتیکی شخصیت افراد شکل میگیرد. اغلب در سنین پایانی بلوغ است که ما میتوانیم شخصیت یک فرد را قوام یافته بدانیم. پس از سن بلوغ شخصیت افراد هویت فردی پیدا میکند البته مشاهده میکنیم که خیلی از بچهها از همان بدو تولد با همدیگر تفاوت دارند. برای مثال مادر میگوید این بچهام از همان روز اول که به دنیا آمد، آرام و ساکت بود و آن یکی فرزندم پر سر و صدا و جیغجیغو بود. پس از سن بلوغ، تغییرات اندکی در شخصیت شکل میگیرد و شیوه زندگی ما هم متأثر از این شخصیت است. نوع شغلمان، دوستانمان، همسرمان و... را شخصیتمان تعیین میکند و اغلب با توجه به نوع انتخابهایی که انجام میدهیم، شخصیت ما ثابت هم میشود.
آقای دکتر، در زمینه تاثیر محیط و وراثت بر شخصیت افراد تحقیقات گوناگونی صورت گرفته است. در معروفترین این تحقیقات ویژگیهای شخصیتی دوقلوهای همسان را که از هم جدا و در دو خانواده متفاوت رشد کردهاند با هم مقایسه میکنند. نتایج این تحقیقات اغلب سهم بیشتری را برای تربیت شامل میشوند. نظر شما چیست؟
هر فردی دارای یک زمینه ژنتیکی است که به آن ژنوتیپ میگوییم و همچنین هر فردی دارای یک ظاهر و رفتار است که به آن فنوتیپ میگوییم. ژنوتیپ به مرور زمان به فنوتیپ تبدیل میشود. در بسیاری از موارد این عوامل محیطی هستند که تعیین میکنند که ژنوتیپ به چه فنوتیپ